Diş Hekimliği Önizleme
Lisans	TYYÇ: 6. Düzey	QF-EHEA: 1. Düzey	EQF-LLL: 6. Düzey

Course General Introduction Information

Ders Kodu:

DIS229

Course Name:

Mikrobiyoloji-Parazitoloji

Ders Yarıyılı:

Güz

Ders Kredileri:

AKTS

Öğretim Dili:

Ders Koşulu:

Ders İş Deneyimini Gerektiriyor mu?:

Hayır

Dersin Türü:

Zorunlu

Dersin Seviyesi:

Lisans

TYYÇ:6. Düzey

QF-EHEA:1. Düzey

EQF-LLL:6. Düzey

Dersin Veriliş Şekli:

Yüz yüze

Dersin Koordinatörü:

Dr.Öğr.Üyesi Nur Gamze BOSTAN

Dersi Veren(ler):

Dr. Öğr. Üyesi Nur Gamze BOSTAN

Dersin Yardımcıları:

Dersin Amaç ve İçeriği

Dersin Amacı:

Öğrencilerin mikrobiyolojinin temel kavramlarını, mikroorganizmaların morfolojik, fizyolojik ve genetik özelliklerini ve patojenite mekanizmalarını kavramalarını sağlamaktır. Ders kapsamında bakteri, virüs, mantar ve parazitlerin genel özellikleri, enfeksiyon gelişim süreçleri, konak–mikroorganizma etkileşimi ve bağışıklık yanıtı ele alınır. Ayrıca öğrencilerin oral mikrobiyota ve oral enfeksiyonların patogenezini anlamaları, periodontal ve endodontik enfeksiyonların mikrobiyolojik temelini kavramaları, klinik önemi olan lokal ve sistemik enfeksiyonları değerlendirebilmeleri hedeflenir. Bu doğrultuda öğrencilerin mikrobiyolojik bilgileri klinik uygulamalarla ilişkilendirebilme ve enfeksiyon kontrol ilkelerini mesleki pratiğe yansıtabilme yeterliliği kazanmaları amaçlanmaktadır.

Dersin İçeriği:

Mikrobiyolojinin temel kavramları; mikroorganizmaların sınıflandırılması, morfolojik ve fizyolojik özellikleri; bakteri, virüs, mantar ve parazitlerin genel özellikleri; mikrobiyal büyüme, çoğalma ve genetik mekanizmalar; patojenite ve virülans faktörleri; konak–mikroorganizma etkileşimi ve bağışıklık yanıtı; enfeksiyon gelişim süreçleri ve bulaş yolları; sterilizasyon, dezenfeksiyon ve antisepsi ilkeleri.
Oral mikrobiyota ve kompozisyonunu etkileyen faktörler; dental biyofilm ve disbiyoz; diş çürüğü patogenezi; periodontal enfeksiyonlar ve mikrobiyal kompleksler; pulpa ve periapikal enfeksiyonlar; ağız mukozasının bakteriyel, viral ve fungal enfeksiyonları; tükürük bezi enfeksiyonları; kan ve solunum yolu ile bulaşan enfeksiyonlar; klinik önemi olan lokal ve sistemik enfeksiyonlar.
Antibiyotiklerin etki mekanizmaları, antibiyotik direnci ve akılcı antibiyotik kullanımı; diş hekimliğinde kullanılan sistemik ve lokal antimikrobiyal ajanlar; enfeksiyon kontrol prensipleri, aşı ile korunabilen hastalıklar ve aşı takvimleri; diş hekimliğinde çapraz enfeksiyonun önlenmesi.

Öğrenme Kazanımları

Bu dersi başarıyla tamamlayabilen öğrenciler;
1) Mikrobiyolojinin temel kavramlarını tanımlar ve mikroorganizmaların sınıflandırılmasını açıklar.
2) Bakterilerin morfolojik özelliklerini, hücre duvarı yapılarını ve çoğalma mekanizmalarını açıklar.
3) Virüslerin yapısını, replikasyon mekanizmalarını ve enfeksiyon oluşturma süreçlerini açıklar.
4) Mantarların genel özelliklerini ve fırsatçı enfeksiyon oluşturma mekanizmalarını tanımlar.
5) Sterilizasyon, dezenfeksiyon ve antisepsi kavramlarını açıklar ve aralarındaki farkları ayırt eder.
6) Oral mikrobiyotanın bileşenlerini tanımlar ve kompozisyonunu etkileyen faktörleri açıklar.
7) Diş çürüğü oluşum mekanizmasını (mikrobiyal plak, asit üretimi, demineralizasyon) açıklar.
8) Gingivitis ve periodontitisin gelişim aşamalarını ve aralarındaki geçiş mekanizmasını açıklar.
9) Socransky’nin mikrobiyal komplekslerini ve kırmızı kompleks bakterilerini (Porphyromonas gingivalis, Tannerella forsythia, Treponema denticola) tanır.
10) Pulpa ve periapikal enfeksiyonların gelişim sürecini açıklar.
11) Ağız mukozasının bakteriyel, viral ve fungal enfeksiyonlarını tanımlar.
12) Enfektif endokarditin patogenezini ve oral mikroorganizmalarla ilişkisini açıklar.
13) Antibiyotiklerin etki mekanizmalarını ve antibiyotik direnci gelişim yollarını açıklar.
14) Diş hekimliğinde kullanılan sistemik ve lokal antimikrobiyal ajanları tanımlar.
15) Enfeksiyon kontrol prensiplerini ve çapraz enfeksiyon önleme yöntemlerini uygular.
16) Enfeksiyon oluşum sürecini ve enfeksiyon zincirinin basamaklarını açıklar.
17) Solunum yolu ile bulaşan enfeksiyonları ve bulaşma mekanizmalarını açıklar.
18) Kan yolu ile bulaşan enfeksiyonların bulaşma yollarını ve risk faktörlerini tanımlar.
19) Herpes simpleks virüs enfeksiyonlarının klinik özelliklerini ve patogenezini açıklar.
20) Human papillomavirus (HPV) enfeksiyonlarının oral ve sistemik etkilerini açıklar.
21) Tüberkülozun bulaşma mekanizmasını ve klinik önemini açıklar.
22) Standart ve bulaş bazlı önlemleri (temas, damlacık, hava yolu) klinik ortamda uygular.

Ders Akış Planı

Hafta	Konu	Ön Hazırlık
1)	Mikrobiyolojiye Giriş (Mikrobiyolojinin tarihsel gelişimi, Önemli bilim insanları ve keşifler, Mikroorganizmaların keşfi ve sınıflandırılması, Günümüzde mikrobiyolojinin önemi)
2)	Mikroorganizmaların Sınıflandırılması ve Gelişimini Etkileyen Faktörler (Mikroorganizmaların genel özellikleri, prokaryot ve ökaryot hücre farkları, mikroorganizmaların büyümesini etkileyen faktörler: ısı, pH, oksijen, besin ve nem)
3)	Bakteri Hücre Yapısı: Genel Yapılar (Hücre duvarı, hücre zarı, sitoplazma, ribozomlar, Gram pozitif ve Gram negatif yapı farklılıkları)
4)	Bakteri Hücre Yapısı: Özel Yapılar (Kapsül, flagella, pilus ve fimbria, endospor, biyofilm oluşumu)
5)	Bakteri Metabolizması ve Üreme (Bakteriyel metabolizma ve enerji üretim yolları, aerobik ve anaerobik metabolizma, ikiye bölünme ile çoğalma, bakteriyel büyüme eğrisi)
6)	Bakteri Patogenezi ve Genetik Değişim Mekanizmaları (Patojenite ve virülans kavramları, virülans faktörleri, mutasyon, horizontal gen transfer mekanizmaları: transformasyon, transdüksiyon ve konjugasyon)
7)	Mantarlar: Genel Özellikler ve Küf Mantarları (Mantarların genel özellikleri, küf mantarları, antibiyotik üretimi örneği olarak penisilin, endüstriyel kullanım alanları, sağlıkla ilişkili yönleri)
8)	Maya Mantarları ve Mantar Patogenezi (Maya mantarları, mantarların hastalık oluşturma mekanizmaları, fungal enfeksiyonların sınıflandırılması: yüzeyel, kutanöz, subkutanöz, sistemik ve fırsatçı enfeksiyonlar)
9)	Virüsler (Virüslerin genel yapısı, DNA ve RNA virüsleri, viral çoğalma mekanizmaları, konak hücre ile etkileşim)
10)	Parazitolojiye Giriş: Protozoonlar (Protozoonların genel özellikleri, sınıflandırılması, yaşam döngüleri, bulaş yolları, konak-parazit ilişkisi, klinik önemi olan protozoon örnekleri)
11)	Parazitoloji: Helmintler ve Ektoparazitler (Helmintlerin genel özellikleri, nematodlar, sestodlar, trematodlar, ektoparazitler, enfeksiyon mekanizmaları ve klinik etkileri)
12)	İmmünolojiye Giriş (Bağışıklık sisteminin temel bileşenleri, doğal ve kazanılmış bağışıklık, antijen ve antikor kavramı, immün yanıtın temel mekanizmaları)
13)	Sterilizasyon (Sterilizasyonun tanımı, ısı ile sterilizasyon yöntemleri, fiziksel sterilizasyon teknikleri, filtrasyon)
14)	Dezenfeksiyon ve Antisepsi (Dezenfeksiyon kavramı, antisepsi kavramı, kimyasal dezenfektanlar, antiseptik maddeler ve kullanım alanları)
15)	Oral Mikrobiyota ve Kompozisyonunu Etkileyen Faktörler (Oral mikrobiyotanın tanımı ve kavramsal çerçevesi; Sağlıklı oral mikrobiyotanın bileşenleri (bakteriler, mantarlar, virüsler, arkealar); Oral mikrobiyotanın gelişimi; Dental plak ve biyofilm yapısı; Mikrobiyotayı etkileyen faktörler (yaş, diyet, ağız hijyeni, tükürük, sistemik hastalıklar, antibiyotik kullanımı); Disbiyoz kavramı ve oral hastalıklarla ilişkisi)
16)	Enfeksiyonun Temel Kavramları ve Konak–Mikroorganizma Etkileşimi (Enfeksiyonun tanımı ve temel kavramlar; Konak–mikroorganizma etkileşimi; Enfeksiyon zinciri (etken, rezervuar, çıkış kapısı, bulaş yolu, giriş kapısı, duyarlı konak); Endojen ve ekzojen enfeksiyonlar; Bulaş yolları (direkt, indirekt, damlacık, temas vb.); Mikrobiyal patojenite ve virülans kavramı; Fırsatçı patojenler ve enfeksiyon gelişim mekanizmaları)
17)	Diş Çürüğü Patogenezi ve Ağızın Savunma Mekanizmaları (Diş çürüğünün tanımı; Çürük oluşum mekanizması (mikrobiyal plak, asit üretimi, demineralizasyon); Kariyojenik mikroorganizmalar; Dental biyofilm ve disbiyoz ilişkisi; Tükürüğün koruyucu rolü ve bileşenleri; Mekanik ve kimyasal savunma mekanizmaları; Konak faktörleri ve çürük riski)
18)	Ağız Mukozasının Bakteriyel Enfeksiyonları ve Klinik Önemi Olan Bakteriler (Ağız mukozasında klinik önemi olan bakteriler, özellikleri ve patogenezleri: Streptococcus spp., Actinomyces spp., Lactobacillus spp., Prevotella spp., Porphyromonas spp., Fusobacterium spp.; Mukozada görülen spesifik bakteriyel enfeksiyonlar ve etkenleri: oral sifiliz (Treponema pallidum), oral gonore (Neisseria gonorrhoeae), oral tüberküloz (Mycobacterium tuberculosis), stafilokokal mukozal enfeksiyonlar (Staphylococcus aureus); Enfeksiyon gelişim mekanizmaları, klinik bulgular, risk faktörleri ve sistemik yayılım potansiyeli)
19)	Ağız Mukozasının Fungal Enfeksiyonları (Candida spp.’nin oral mikrobiyotadaki yeri; Candida’nın patojenite mekanizmaları (adezyon, biyofilm oluşumu, hif gelişimi); Oral kandidiyazis tabloları: Psödomembranöz kandidiyazis, Eritematöz kandidiyazis, Kronik hiperplastik kandidiyazis, Angular cheilitis, Median rhomboid glossitis, Protez stomatiti; Zemin hazırlayan faktörler: immün yetmezlik durumları (HIV/AIDS, immünsupresif tedavi, kemoterapi, organ nakli sonrası immünsupresyon), antibiyotik kullanımı, diyabet, protez kullanımı)
20)	Ağız Mukozasının Viral Enfeksiyonları (Oral viral enfeksiyonlara genel bakış; Herpes simpleks virüsü (HSV-1) ve primer / rekürren enfeksiyonlar; Varisella-zoster virüsü (VZV) ve oral bulgular; Epstein–Barr virüsü (EBV) ve oral lezyonlar; Human papillomavirus (HPV) ve oral lezyonlar; Coxsackie virüsleri; Klinik bulgular ve komplikasyonlar)
21)	Periodontal Enfeksiyonlar ve Mikrobiyal Kompleksler (Periodontal hastalıkların tanımı; Gingivitisin mikrobiyal gelişim süreci; Periodontitisin gelişim aşamaları; Gingivitisten periodontitise geçiş mekanizması; Subgingival biyofilm ve disbiyoz; Socransky’nin mikrobiyal kompleksleri: Kırmızı kompleks bakterileri: Porphyromonas gingivalis, Tannerella forsythia, Treponema denticola; Turuncu kompleks bakterileri: Prevotella intermedia; Prevotella nigrescens; Fusobacterium nucleatum; Campylobacter rectus; Peptostreptococcus micros; Keystone patojen kavramı; Konak inflamatuvar yanıtı ve doku yıkımı)
22)	Pulpa, Periapikal Doku ve Çene Kemiği Enfeksiyonları (Pulpa enfeksiyonlarının etiyolojisi; Pulpitis ve pulpa nekrozu; Primer ve sekonder endodontik enfeksiyonlar; Periapikal patogenez (apikal periodontitis gelişimi); Akut ve kronik apikal lezyonlar; Periapikal apse oluşumu; Çene kemiği enfeksiyonları (osteomyelit); Enfeksiyonun yayılım yolları ve komplikasyonlar)
23)	Tükürük Bezi Enfeksiyonları (Tükürük bezinin viral enfeksiyonları: Kabakulak, İnsan immün yetmezlik virüsü (HIV) ile ilişkili tükürük bezi tutulumu; Tükürük bezinin bakteriyel enfeksiyonları: Akut bakteriyel parotit, Kronik bakteriyel parotit, Çocukluk çağında görülen yineleyen parotit, Submandibular sialadenit)
24)	Dental İşlemler Sonrası Gelişebilen Lokal ve Sistemik Enfeksiyonlar ile Önemli Sistemik Enfeksiyonlar (Enfektif endokardit - Oral mikrobiyota ile ilişki, Viridans streptokoklar ve endokardit patogenezi, Diş tedavileri sonrası bakteriyemi, Riskli hasta grupları; Osteomiyelit; Merkezi sinir sistemi enfeksiyonları (menenjit, beyin apsesi); Deri ve yumuşak doku enfeksiyonları; Genital sistem enfeksiyonları; Enfeksiyonların yayılım yolları)
25)	Kan Yolu ile Bulaşan Enfeksiyonlar (Kan yolu ile bulaşma mekanizmaları; Sağlık çalışanlarında mesleki maruziyet; Hepatit B virüsü (HBV); Hepatit C virüsü (HCV); İnsan immün yetmezlik virüsü (HIV) ve Post-eksposure profilaksi (PEP))
26)	Solunum Yolu ile Bulaşan Enfeksiyonlar (Solunum yolu ile bulaşma mekanizmaları (damlacık, aerosol, temas); Diş hekimliğinde aerosol oluşumu ve risk; İnfluenza virüsü; SARS-CoV-2; Tüberküloz; Kızamık ve diğer damlacık yoluyla bulaşan viral enfeksiyonlar; Koruyucu önlemler (maske, izolasyon, havalandırma))
27)	Antibiyotikler, Antibiyotik Direnci ve Diş Hekimliğinde Antimikrobiyal Maddeler (Antibiyotiklerin tanımı ve sınıflandırılması; Antibiyotiklerin etki mekanizmaları; Bakterisidal ve bakteriyostatik etki; Antibiyotik direnci gelişim mekanizmaları: Beta-laktamaz üretimi, Hedef değişimi, Effluks pompaları, Geçirgenlik azalması; Çoklu ilaç direnci (MDR) kavramı; Akılcı antibiyotik kullanımı; Diş hekimliğinde sistemik antibiyotik kullanımı; Diş hekimliğinde kullanılan lokal antimikrobiyal maddeler: Klorheksidin, Sodyum hipoklorit, Kalsiyum hidroksit, İyot preparatları)
28)	Enfeksiyon Kontrolü ve Çapraz Enfeksiyonun Önlenmesi (Enfeksiyon kontrol prensipleri ve yöntemleri; Standart önlemler: el hijyeni, kişisel koruyucu ekipman kullanımı, solunum hijyeni ve öksürük etiketi, güvenli enjeksiyon uygulamaları, kesici-delici alet yaralanmalarının önlenmesi, hasta bakım ekipmanlarının güvenli kullanımı ve çevresel temizlik; Bulaş bazlı önlemler (temas, damlacık, hava yolu izolasyonu); El hijyeni; Kişisel koruyucu ekipman kullanımı; Sterilizasyon ve dezenfeksiyon ilkeleri; Aşılar ve aşı ile korunabilen hastalıklar, Türkiye ulusal aşı takvimi; Diş hekimliğinde çapraz enfeksiyon kontrolü)

Kaynaklar

Ders Notları / Kitaplar:

Diğer Kaynaklar:

1. Murray, P. R., Rosenthal, K. S., & Pfaller, M. A. (2020). Temel tıbbi mikrobiyoloji: Esaslar ve klinik olgular. Nobel Tıp Kitabevi.
2. Harvey, R. A., Champe, P. C., & Fisher, B. D. (2021). Lippincott illustrated reviews: Microbiology (5th ed.). Wolters Kluwer.
3. Smith, M. (2013). Diş hekimliği öğrencileri için mikrobiyolojinin esasları (Ö. Anğ, Çev. Ed.; Ö. Anğ, M. Uzun, Z. Yumuk, M. A. Küçükler & D. Yaylalı, Çev.). Nobel Tıp Kitabevleri.
4. Bagg, J., MacFarlane, T. W., Poxton, I. R., & Smith, A. J. (2006). Essentials of Microbiology for Dental Students (2nd ed.). Oxford University Press
5. Çalışkan, R., & Özmen, P. (Eds.). (2022). Diş hekimliği öğrencileri için tıbbi mikrobiyoloji. Nobel Tıp Kitabevleri.

Ders - Öğrenme Kazanımı İlişkisi

Etkisi Yok	1 En Düşük	2 Orta	3 En Yüksek

	Dersin Program Kazanımlarına Etkisi	Katkı Payı
1)	Alanındaki güncel bilgileri içeren ders kitapları, uygulama araç-gereçleri ve diğer kaynaklarla desteklenen ileri düzeydeki kuramsal ve uygulamalı bilgilere sahip olma.	3
2)	Alanında edindiği ileri düzeydeki kuramsal ve uygulamalı bilgileri kullanabilme.	4
3)	Alanında edindiği ileri düzeydeki bilgi ve becerileri kullanarak verileri yorumlayabilme ve değerlendirebilme, sorunları tanımlayabilme, analiz edebilme, araştırmalara ve kanıtlara dayalı çözüm önerileri geliştirebilme.	3
4)	Alanı ile ilgili konularda ilgili kişi ve kurumları bilgilendirebilme; düşüncelerini ve sorunlara ilişkin çözüm önerilerini yazılı ve sözlü olarak aktarabilme.	3
5)	Alanı ile ilgili konularda düşüncelerini ve sorunlara ilişkin çözüm önerilerini nicel ve nitel verilerle destekleyerek uzman olan ve olmayan kişilerle paylaşabilme.	3
6)	Toplumsal sorumluluk bilinci ile yaşadığı sosyal çevre için proje ve etkinlikler düzenleyebilme ve bunları uygulayabilme.	3
7)	Alanında edindiği ileri düzeydeki bilgi ve becerileri eleştirel bir yaklaşımla değerlendirebilme	3
8)	Öğrenme gereksinimlerini belirleyebilme ve öğrenmesini yönlendirebilme	4
9)	Yaşamboyu öğrenmeye ilişkin olumlu tutum geliştirebilme	3
10)	Alanı ile ilgili verilerin toplanması, yorumlanması, uygulanması ve sonuçlarının duyurulması aşamalarında toplumsal, bilimsel, kültürel ve etik değerlere uygun hareket etme.	3
11)	Sosyal hakların evrenselliği, sosyal adalet, kalite kültürü ve kültürel değerlerin korunması ile çevre koruma, iş sağlığı ve güvenliği konularında yeterli bilince sahip olma.	3
12)	Alanı ile ilgili ileri düzeydeki bir çalışmayı bağımsız olarak yürütebilme	3
13)	Alanı ile ilgili uygulamalarda karşılaşılan ve öngörülemeyen karmaşık sorunları çözmek için bireysel ve ekip üyesi olarak sorumluluk alabilme.	3

Öğrenme Etkinliği ve Öğretme Yöntemleri

Ölçme ve Değerlendirme Yöntemleri ve Kriterleri

Ölçme ve Değerlendirme

Yarıyıl İçi Çalışmaları	Aktivite Sayısı	Katkı Payı
Ara Sınavlar	2	% 40
Final	1	% 60
Toplam		% 100
YARIYIL İÇİ ÇALIŞMALARININ BAŞARI NOTU KATKISI		% 40
YARIYIL SONU ÇALIŞMALARININ BAŞARI NOTUNA KATKISI		% 60
Toplam		% 100